Hospicjum stacjonarne zapewnia opiekę osobom nieuleczalnie chorym, które ze względu na stan zdrowia, silne dolegliwości albo brak odpowiednich warunków nie mogą już bezpiecznie przebywać w domu. Jego zadaniem jest łagodzenie cierpienia, poprawa komfortu chorego i wsparcie rodziny w czasie, w którym zwykła opieka domowa często przekracza możliwości bliskich. Choć samo słowo „hospicjum” bywa obciążone lękiem, w praktyce oznacza miejsce, w którym pacjent otrzymuje całodobową pomoc medyczną, leczenie bólu, rehabilitację i opiekę psychologiczną, a rodzina może być obecna przy nim przez większą część dnia.
Dla kogo jest hospicjum stacjonarne?
Do hospicjum stacjonarnego trafiają pacjenci, którzy zakończyli leczenie przyczynowe, nie mają szans na wyleczenie i znajdują się w terminalnym okresie choroby. Opieka obejmuje między innymi osoby chore onkologicznie, a także pacjentów z niewydolnością krążenia, nerek lub oddychania, chorobą Alzheimera, stanem po udarze, rdzeniowym zanikiem mięśni, AIDS, przewlekłym zapaleniem trzustki, reumatoidalnym zapaleniem stawów, chorobą niedokrwienną kończyn albo trudnymi do leczenia odleżynami.
O hospicjum warto pomyśleć wtedy, gdy chory wymaga stałej, specjalistycznej opieki, regularnego podawania leków przeciwbólowych i pomocy przy objawach, których rodzina nie jest w stanie samodzielnie kontrolować. Dotyczy to zwłaszcza osób leżących, zmagających się z bólem, dusznościami, wymiotami, infekcjami lub odleżynami. W takiej sytuacji obecność lekarzy i pielęgniarek nie zastępuje bliskich, lecz odciąża ich w tym, co wymaga wiedzy medycznej i doświadczenia.
Jak uzyskać skierowanie do hospicjum?
O objęcie opieką hospicyjną może poprosić sam pacjent, jego rodzina, pracownik ochrony zdrowia, a w uzasadnionych przypadkach także inna osoba, na przykład sąsiad osoby samotnej lub pracownik pomocy społecznej. Skierowanie wystawia lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, lekarz ze szpitala albo z placówki opiekuńczej, w której przebywa chory. O przyjęciu decyduje lekarz hospicyjny.
Do skierowania potrzebne są również dokumenty potwierdzające zakończenie leczenia przyczynowego choroby podstawowej oraz zgoda na objęcie opieką hospicyjną. Taką zgodę podpisuje pacjent, a jeśli nie może samodzielnie wyrazić swojej woli — osoba sprawująca nad nim opiekę. Procedura ma uporządkować przyjęcie i potwierdzić, że hospicjum jest właściwą formą pomocy na danym etapie choroby, a nie kolejnym oddziałem leczenia podstawowego.
Ile kosztuje pobyt w hospicjum stacjonarnym?
Pobyt w hospicjum stacjonarnym jest bezpłatny. Pacjent otrzymuje opiekę lekarzy i pielęgniarek, leczenie farmakologiczne, leczenie bólu, rehabilitację, pomoc psychologiczną oraz niezbędne wyroby medyczne. Hospicjum zapewnia także badania diagnostyczne, jeśli zleci je lekarz pracujący w placówce. Wsparcie psychologiczne może obejmować również rodzinę, ponieważ choroba terminalna dotyka całego otoczenia chorego, choć administracyjnie zwykle widzi się przede wszystkim jednego pacjenta.
Zgodnie z zasadami pobyt w hospicjum może trwać do pół roku, jednak ten okres da się wydłużyć, jeśli wymaga tego stan pacjenta. Niektóre placówki oferują także pobyt wyręczeniowy, zwykle na około 10 dni, który pozwala bliskim odpocząć od całodobowej opieki. W tym czasie chory przebywa pod opieką personelu medycznego, a rodzina może odzyskać siły, szczególnie po długim okresie nocnego czuwania, stresu i fizycznego zmęczenia.
Jak wygląda opieka w hospicjum stacjonarnym?
Opieka w hospicjum trwa całą dobę, przez siedem dni w tygodniu. Pacjent ma dostęp do lekarza i pielęgniarki, otrzymuje leki przeciwbólowe, a w zależności od choroby także inne formy łagodzenia objawów. W niektórych przypadkach lekarze mogą zastosować leczenie paliatywne, na przykład radioterapię lub chemioterapię o działaniu łagodzącym, jeśli pozwala ona zmniejszyć dolegliwości, takie jak duszność wynikająca z guzów przerzutowych.
Hospicjum przypomina szpital tylko w zakresie dostępności personelu i opieki medycznej. Różni się jednak atmosferą, ponieważ pacjent może mieć przy sobie rodzinę, osobiste przedmioty, zdjęcia bliskich czy kwiaty przy łóżku. Bliscy często czuwają przy chorym przez cały dzień i wracają do domu na noc, co pozwala zachować więź oraz poczucie obecności. W dobrze prowadzonej opiece hospicyjnej najważniejsze staje się zmniejszenie bólu, lęku i samotności — bez udawania, że choroba znika, i bez odbierania choremu resztek domowego porządku, który w takim miejscu ma znaczenie większe, niż mogłoby się wydawać.
